Günlük Notlar Yazılar

Toplumsal Rıza Nedir? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Hepimiz, zaman zaman başkalarının düşünce ve davranışlarına etki ettiğimizi ya da bu etkileşimlere tabi olduğumuzu fark ederiz. Ancak, bu etkileşimin tam olarak nasıl ve neden gerçekleştiği, bazen kafamızda belirsizdir. Her gün karşılaştığımız toplumsal normlar, kültürel değerler ve sosyal baskılar, bilinçli ya da bilinçsiz olarak rıza gösterdiğimiz, yani “katıldığımız” bir dizi davranış biçimi ve düşünce biçimi oluşturur. Peki, toplumsal rıza nedir? İnsanlar neden belirli toplumsal kurallara uyar, otoriteye boyun eğer veya bir ideolojiye sahip çıkar? Bu sorular, insan davranışlarının ardındaki psikolojik süreçleri anlamamıza yardımcı olabilir. Toplumsal rızanın, sadece bir sosyal fenomen olmanın ötesinde, bireylerin…

Sarı Çeltik Pirinç Nedir? Gözlerden Saklı Efsane Bir akşam, bir tencere pilav pişirmek için mutfakta uğraşırken, pirincin farklı bir çeşidini denemek aklınıza hiç geldi mi? Peki, bu yemeğin aslında sadece bir yemek değil, tarih, kültür ve sağlıkla yoğrulmuş bir miras olduğunu söylesek? Her bir tanesinin içi dolu, beyaz ve sade görünse de, bu pirincin adı “sarı çeltik” olduğunda her şey değişiyor. Düşünün, bir pirinç tanesi, yüzyıllardır süren bir geleneğin, ekolojik denklemlerin ve sağlık felsefelerinin izlerini taşıyor. Ama nedir bu sarı çeltik pirinç, ve neden bu kadar özel? Sarı Çeltik Pirinci: Tarihin Derinliklerinden Bir Sırlı Lezzet Sarı çeltik, Türk mutfağında oldukça…

Alabaş Nasıl Yenilir? İşte Bilimsel Bir Mercekten Ama Herkesin Anlayacağı Bir Yöntem Alabaş, çoğu kişinin bildiği ama pek de derinlemesine tanımadığı bir sebze. Eskişehir gibi tarımın yoğun olduğu bir şehirde büyümüş biri olarak, alabaşı hayatımda sıkça görmem şaşırtıcı değil. Ama, size alabaşın sadece tatlı bir yemek malzemesi olmadığını, aslında oldukça sağlıklı bir sebze olduğunu da anlatmak istiyorum. Peki, alabaş nasıl yenir? Sadece salataya mı koyarız, yoksa daha farklı şekillerde de tüketilebilir mi? Hadi bunu birlikte keşfedelim. Alabaş Nedir? Önce Bir Tanım Yapalım Alabaş, aslında bir tür lahana türüdür. Genetik olarak lahana ailesine ait olan bu sebze, genellikle turpgiller (Brassicaceae) familyasından…

Akorlar Neye Göre Belirlenir? Müzik dünyası, aslında çok katmanlı bir sistemden oluşur. Her bir akor, bir araya gelen belirli notaların kombinasyonudur ve bu kombinasyonlar, hem matematiksel hem de duygusal bir anlam taşır. “Akorlar neye göre belirlenir?” sorusu, her bir nota arasındaki ilişkiyi çözmeye çalışan bir mühendislik problemi gibi gözükse de, bu soruya duygusal açıdan yaklaşanlar için tamamen farklı bir boyut taşır. İçimdeki Mühendis: Matematiksel Bir Bakış İçimdeki mühendis şöyle düşünüyor: “Akorlar, temelde bir tür matematiksel ilişkidir. Müzik, sayılardan ibaret bir sistemdir. Notalar arasındaki mesafeler, belirli frekanslarla ifade edilebilir ve bu frekanslar arasındaki oranlar, akorların yapısını oluşturur.” Matematiksel açıdan, akorlar belirli…

Emile Durkheim Toplumsal Değişmeyi Nasıl Açar? Kültürler ve Kimlikler Arasında Bir Yolculuk Kültür, insanın dünyayı algılama ve anlamlandırma biçimidir. Her toplum, kendi içindeki ritüeller, semboller ve değerler etrafında şekillenir. Fakat kültürlerin ve toplumların bir noktada değişime uğrayacağını bilmek de insanlık tarihi kadar eski bir düşüncedir. Peki, bir toplum zamanla nasıl değişir? Bu soruya bir yanıt, Fransız sosyolog Emile Durkheim’ın toplumsal değişme hakkındaki teorilerinde gizlidir. Durkheim, toplumsal yapının işleyişini açıklarken, kültürel etkileşimlerin, normların ve değerlerin evrimleşmesinin önemini vurgular. O halde, bu yazıda Durkheim’ın gözünden toplumsal değişmeyi keşfederken, aynı zamanda kültürlerin çeşitliliğine ve kimliğin evrimine nasıl şekil verdiğine de bakacağız. Durkheim’ın Toplumsal…

Arzın Artması: Kültürel Bir Perspektiften İnsan Toplumlarının Ekonomik ve Sosyal Yapıları Her kültür, kendi dünyasını farklı bir şekilde inşa eder. Bir toplumun yaşam biçimini şekillendiren değerler, ritüeller, semboller ve ekonomik ilişkiler, onların dünyaya nasıl baktığını, birbirleriyle nasıl ilişki kurduğunu ve toplumlarını nasıl yapılandırdığını derinden etkiler. İnsanlar, bazen çok benzer ekonomik sistemlerle, bazen de tamamen farklı yapılarla birbirlerine bağlanırlar. Arzın artması, işte bu çeşitliliğin içinde, ekonominin şekillendiği, arz ve talebin toplumsal yapılarla nasıl etkileşime girdiği bir kavram olarak karşımıza çıkar. Ama arzın artması, yalnızca ekonominin ve ticaretin bir yönü değil; kültürlerin derinliklerine inen, kimliklerimizi ve toplumsal yapılarımızı şekillendiren bir olgudur. Bu…

157 Boy Kaç Kilo Olmalı? Vücut Tipi ve Sağlık Arasındaki İlişki Hepimiz bir şekilde, bazen kendimize, bazen de başkalarına “157 boy kaç kilo olmalı?” sorusunu sormuşuzdur. Bu soru, özellikle boy ve kilo arasındaki ilişkiyi sorgulayan herkesin aklında bir şekilde belirir. Bazen arkadaşlar arasında, bazen ise aynada kendimize bakarken… O yüzden, belki de bu sorunun cevabını aramak, hem fiziksel sağlığımızı hem de kendimizi nasıl hissettiğimizi etkileyebilir. Şimdi, gelin biraz daha derine inelim. Boy ve Kilo Arasındaki Dengeyi Anlamak 157 cm boyundaysanız, ideal kilo hakkında konuşmak biraz da kişisel bir şey. Çünkü ideal kilo, yalnızca boyunuza göre değil, vücut yapınıza, genetik faktörlerinize…

Ala Testi Nedir? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Değerlendirme Günümüzde toplumların, hükümetlerin ve kurumların yönetimi, iktidar ilişkilerinin nasıl şekillendiğiyle yakından ilgilidir. Bu ilişkiler, yalnızca siyasi figürler arasında değil, aynı zamanda vatandaşlar, devlet ve diğer toplumsal aktörler arasındaki etkileşimlerde de belirleyici bir rol oynar. Peki, bu güç ilişkileri nasıl meşru hale gelir? Toplumsal düzen, adalet ve katılım gibi kavramlar, bu ilişkilerin şekillenmesinde ne kadar etkili olur? Bugün tartışacağımız konu, genellikle hukuk, siyaset ve toplum arasındaki dinamiklerin daha derinlemesine anlaşılması açısından önemli olan bir test: Ala Testi. İlk bakışta teknik bir terim gibi görünebilir, ancak siyaset bilimi çerçevesinde, demokrasinin işleyişi, halk katılımı ve…

Çocuğumun Şeker Hastası Olduğunu Nasıl Anlarım? Çocukluk çağında görülen Tip 1 Diyabet (küçümseyerek “şeker hastalığı” de denir), bazen ani ve belirgin belirtilerle; bazen ise sinsi şekilde ilerleyebilir. Aşağıda, bu durumu fark etmenize yardımcı olacak bilgiler, tarihsel arka plan ve güncel akademik tartışmalardan derlenen dikkat edilmesi gereken noktalar yer alıyor. Tarihsel Arka Plan: Diyabetin Çocuklardaki Kökeni Nereden Geliyor? “Diyabet” kavramı, tıbbî literatürde uzun zamandır var; ancak çocuklarda görülen bu hastalığın pankreasla doğrudan bağlantısı, 1902’de Martin B. Schmidt’in yaptığı otopsi incelemesinde fark edildi. Böylece pankreastaki “insülin üreten hücrelerin” zarar görmesinin diyabete yol açabileceği fikri ortaya çıktı. 1940’larda bu durumun bir çeşit “adeta…

Çemen Hangi Şehirdedir? Edebiyatın İzinde Bir Mekan Arayışı Kelimelerin Gücü ve Anlatıların Dönüştürücü Etkisi Edebiyat, insanın duygularını, düşüncelerini ve yaşamını anlamlandırma çabasında önemli bir yol arkadaşıdır. Bir kelime, bir cümle bazen tüm bir dünyayı anlatabilir. Kelimelerin gücü, bir metnin büyüsü, bir hikayenin dönüştürücü etkisi, insanın içsel yolculuğunu yönlendiren en önemli unsurlardır. Bugün, “Çemen hangi şehirdedir?” sorusunu, edebiyatın farklı katmanlarından ve temalarından yola çıkarak çözümleyeceğiz. Çünkü her yer ve her zaman, aslında farklı anlatıların bir araya gelmesiyle biçimlenir. Çemen de, tıpkı bir romanın içindeki bir karakter gibi, hem mekansal hem de anlam dünyasında şekillenen bir kavramdır. Çemen: Bir Kasaba mı, Bir…